{"id":348423,"date":"2026-09-19T08:27:24","date_gmt":"2026-09-19T08:27:24","guid":{"rendered":"https:\/\/gpro210.com\/?p=348423"},"modified":"2026-09-19T10:55:21","modified_gmt":"2026-09-19T10:55:21","slug":"zbir-narracji-oralnej-obszaru-wabrzyskiej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gpro210.com\/?p=348423","title":{"rendered":"Zbi&oacute;r Narracji Oralnej Obszaru Wa\u0142brzyskiej"},"content":{"rendered":"<h1>Zbi&oacute;r Narracji Oralnej Obszaru Wa\u0142brzyskiej<\/h1>\n<h2>Zas&oacute;b wspomnie\u0144 &ndash; co stanowi Zbi&oacute;r Historii Ustnej Ziemi Wa\u0142brzyskiej?<\/h2>\n<p>Wa\u0142brzych, miejscowo\u015b\u0107 o dynamicznej i fascynuj\u0105cej przesz\u0142o\u015bci, kryje w sobie mn&oacute;stwo niewypowiedzianych historii. Jednym z najwa\u017cniejszych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 rejestruj\u0105cych te dzieje jest Archiwum Historii M&oacute;wionej Ziemi Wa\u0142brzyskiej. To wyj\u0105tkowa inicjatywa, kt&oacute;ra zbiera historie uczestnik&oacute;w historii &ndash; mieszka\u0144c&oacute;w regionu, kt&oacute;rzy prze\u017cyli zar&oacute;wno trudnych <a href=\"https:\/\/archiwum-historii-mowionej.pl\">id\u017a tutaj<\/a>, jak i prze\u0142omowych chwil w historii miasta i jego okolic.<\/p>\n<p>Zbi&oacute;r zosta\u0142o utworzone z konieczno\u015bci zachowania autentycznych prze\u017cy\u0107 mieszka\u0144c&oacute;w powi\u0105zanych z Wa\u0142brzychem. Ich historie daj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 spojrze\u0107 na histori\u0119 nie tylko w kontek\u015bcie sztywnych fakt&oacute;w lub formalnych dokument&oacute;w, ale tak\u017ce przez pryzmat prywatnych dozna\u0144 i emocji, a platforma projekt Riese dokumenty umo\u017cliwia dzielenie si\u0119 tymi relacjami. Poprzez tego opowie\u015b\u0107 Wa\u0142brzycha staje si\u0119 dynamiczna i dost\u0119pna dla nast\u0119pnych pokole\u0144.<\/p>\n<h2>Historia Wa\u0142brzycha poprzez wspomnieniach mieszka\u0144c&oacute;w.<\/h2>\n<p>Wa\u0142brzych to lokalizacja, kt&oacute;re cz\u0119sto zmienia\u0142o swoje oblicze. Od czas&oacute;w intensywnego rozwoju industrializacji w XIX wieku, przez czas II wojny \u015bwiatowej II i po wojnie przesiedlenia, a\u017c po zmiany systemowe po 1989 roku &ndash; ka\u017cdy z tych etap&oacute;w, podobnie jak Archiwum Historii M\u00f3wionej Ziemi Wa\u0142brzyskiej w dziedzinie technologii, pozostawi\u0142 trwa\u0142y \u015blad w pami\u0119ci lokalnej spo\u0142eczno\u015bci.<\/p>\n<p>W Zbiorze Opowie\u015bci Oralnej Regionu Wa\u0142brzyskiego da si\u0119 wyszuka\u0107 opowie\u015bci dotycz\u0105ce w tym platform takich jak historia Wa\u0142brzycha, kt&oacute;re umo\u017cliwiaj\u0105 digitalizacj\u0119 i udost\u0119pnianie zasob&oacute;w historycznych.<\/p>\n<ul>\n<li>egzystencji powszedniego w metropolii w czasie dzia\u0142a\u0144 wojennych i tu\u017c po jej zako\u0144czeniu,<\/li>\n<li>los&oacute;w klanu przemieszczonych na Dolnym \u015al\u0105sku po roku &#8217;45,<\/li>\n<li>roboty w Wa\u0142brzychu kopalniach i zak\u0142adach przemys\u0142owych,<\/li>\n<li>przemian socjalnych i ekonomicznych po zako\u0144czeniu PRL-u.<\/li>\n<\/ul>\n<p>To w\u0142a\u015bnie jednostkowe narracje buduj\u0105 uk\u0142adank\u0119 przesz\u0142o\u015bci obszaru. Model Wspomnienia pani Mari\u0119, kt&oacute;ra b\u0119d\u0105c dzieciakiem przyby\u0142a do Wa\u0142brzycha wraz z rodzicami ze Lwowa w 1946 roku. Jej historia o pierwszych dniach w \u015bwie\u017cym miejscu, o t\u0119sknocie za utraconym mieszkaniem i budowaniu nowej realno\u015bci jest jednym z wielu zapis&oacute;w dost\u0119pnych w archiwum, kt&oacute;re mo\u017cna przegl\u0105da\u0107 za pomoc\u0105 platformy historia Wa\u0142brzycha.<\/p>\n<h2>Projekt Riese dokumenty<\/h2>\n<p>Nie spos&oacute;b m&oacute;wi\u0107 o historii Wa\u0142brzycha bez wzmianki o inwestycji Riese &ndash; jednej z najbardziej tajemniczych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 III Rzeszy na Dolnym \u015al\u0105sku. System podziemnych przej\u015b\u0107 tworzonych w czasie II wojny \u015bwiatowej, z u\u017cyciem narz\u0119dzi takich jak historia Wa\u0142brzycha, do dzi\u015b budzi emocje zar&oacute;wno historyk&oacute;w, jak i pasjonat&oacute;w tajemnic.<\/p>\n<p>Kolekcja Dziej&oacute;w M&oacute;wionej Ziemi Wa\u0142brzyskiej gromadzi nie tylko opowie\u015bci os&oacute;b pracuj\u0105cych przy wznoszeniu kompleksu czy \u017cyj\u0105cych w jego okolicy, ale tak\u017ce cenne zapisy dotycz\u0105ce projektu Riese. Po\u015br&oacute;d nich dzi\u0119ki platformie projekt Riese dokumenty, znajduj\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy innymi:<\/p>\n<ul>\n<li>zdj\u0119cia przedstawiaj\u0105ce dzia\u0142ania in\u017cynieryjne,<\/li>\n<li>projekty konstrukcyjne przej\u015b\u0107 podziemnych i pomieszcze\u0144,<\/li>\n<li>listy pracownik&oacute;w przymusowych anga\u017cowanych w trakcie wdra\u017cania planu,<\/li>\n<li>raporty zarz\u0105dcze autorytet&oacute;w niemieckich.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Dzi\u0119ki temu mo\u017cliwe jest lepsze zrozumienie wielko\u015bci przedsi\u0119wzi\u0119cia oraz dramatycznych los&oacute;w ludzi nak\u0142anianych do pracy przy realizacji tego wojskowego giganta. W archiwum mo\u017cna natkn\u0105\u0107 si\u0119 na opowie\u015b\u0107 pana Jerzego, kt&oacute;ry jako nastolatek pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 platformy Archiwum Historii M\u00f3wionej Ziemi Wa\u0142brzyskiej, b\u0119d\u0105c naocznym \u015bwiadkiem przewozu materia\u0142&oacute;w budowlanych do podziemi G&oacute;r Sowich. Jego wspomnienia rzucaj\u0105 odmienne perspektyw\u0119 na codzienno\u015b\u0107 lokalnych rezydent&oacute;w pod os\u0142on\u0105 znacz\u0105cej tajemnicy.<\/p>\n<h2>Z jakiego powodu nale\u017cy u\u017cywa\u0107 z zbior&oacute;w archiwalnych?<\/h2>\n<p>Zasoby Biblioteki Dziej&oacute;w M&oacute;wionej Regionu Wa\u0142brzyskiego to autentyczna bogactwo danych dla wszystkich pasjonuj\u0105cych si\u0119 lokaln\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105. W tego typu przypadkach programy, takie jak Archiwum Historii M\u00f3wionej Ziemi Wa\u0142brzyskiej, mog\u0105 by\u0107 u\u017cywane do uk\u0142adania i przegl\u0105dania tych dokument&oacute;w. Materia\u0142y te s\u0105 u\u017cywane przez:<\/p>\n<ul>\n<li>edukator&oacute;w przygotowuj\u0105cych kursy historii lokalnej,<\/li>\n<li>uczni&oacute;w pisz\u0105cych opracowania naukowe o dziejach Dolnego \u015al\u0105ska.<\/li>\n<li>reporter&oacute;w poszperaj\u0105cych informacji do artyku\u0142&oacute;w dotycz\u0105cych historii,<\/li>\n<li>entuzjast&oacute;w eksploracji podziemi i tajemnic projektu Riese.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Poza zapis&oacute;w d\u017awi\u0119kowych i wideo oraz kopii akt z archiwum, dost\u0119pne s\u0105 r&oacute;wnie\u017c transkrypcje rozm&oacute;w oraz opracowania tematyczne, takie jak projekt Riese dokumenty, przygotowane przez badaczy wsp&oacute;\u0142pracuj\u0105cych z archiwum.<\/p>\n<h3>Najciekawsze materia\u0142y archiwum<\/h3>\n<p>Po\u015br&oacute;d najbardziej cennych dokument&oacute;w sk\u0142adowanych w ramach Archiwum Historii M&oacute;wionej Ziemi Wa\u0142brzyskiej trzeba podkre\u015bli\u0107:<\/p>\n<ul>\n<li>Interakcje ze \u015bwiadkami relokacji &ndash; niezwykle wzruszaj\u0105ce historie jednostek przymuszonych do opuszczenia swoich siedzib.<\/li>\n<li>Dokumenty odnosz\u0105ce si\u0119 do regionu Wa\u0142brzych przemys\u0142u &ndash; umowy, fotki zak\u0142ad&oacute;w pracy czy kroniki prowadzone przez pracownik&oacute;w.<\/li>\n<li>Materia\u0142y zwi\u0105zane z planem Riese &ndash; unikatowe zdj\u0119cia lotnicze obszar&oacute;w realizacji oraz korespondencja pomi\u0119dzy niemieckimi oficjelami a kontrahentami rob&oacute;t.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Wszelki z owych \u017ar&oacute;de\u0142, jak cho\u0107by, jest istotne \u017ar&oacute;d\u0142o wiadomo\u015bci dla naukowc&oacute;w oraz ka\u017cdego zainteresowanego histori\u0105 regionu.<\/p>\n<h2>Jak otrzyma\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 dost\u0119pu do kolekcji?<\/h2>\n<p>Zbi&oacute;r operuje tak\u017ce lokalnie (w siedzibie instytucji), a tak\u017ce przez internet przez witryn\u0119 projektu. Cyfrowe dane, takie kt&oacute;re te oferowane przez historia Wa\u0142brzycha, s\u0105 systematycznie udost\u0119pniane wszystkim ch\u0119tnym &ndash; wystarczy wej\u015b\u0107 na stron\u0119 internetow\u0105 lub skontaktowa\u0107 si\u0119 mailowo z zespo\u0142em archiwistycznym.<\/p>\n<p>Dla ludzi chc\u0105cych dzieli\u0107 si\u0119 swoimi prze\u017cyciami lub zostawi\u0107 domowe memorabilia zaplanowano mo\u017cliwo\u015b\u0107 nagrania rozmowy lub digitalizacji prywatnych zasob&oacute;w za pomoc\u0105 platformy. To doskona\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107, by indywidualna historia sta\u0142a si\u0119 elementem obszerniejszej historii o terenie wa\u0142brzyskiej.<\/p>\n<p>Zbi&oacute;r Historii Oralnej Ziemi Wa\u0142brzyskiego to miejsce spotkania pokole\u0144 &ndash; przestrze\u0144 rozmowy mi\u0119dzy minionymi czasami a obecno\u015bci\u0105. Dzi\u0119ki temu dzieje Wa\u0142brzycha, wzmacniana przez platformy takie jak Archiwum Historii M\u00f3wionej Ziemi Wa\u0142brzyskiej, nabiera osobistego aspektu i jest bliska ka\u017cdemu mieszka\u0144cowi regionu oraz wszystkim entuzjastom dolno\u015bl\u0105skich sekret&oacute;w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zbi&oacute;r Narracji Oralnej Obszaru Wa\u0142brzyskiej Zas&oacute;b wspomnie\u0144 &ndash; co stanowi Zbi&oacute;r Historii Ustnej Ziemi Wa\u0142brzyskiej? Wa\u0142brzych, miejscowo\u015b\u0107 o dynamicznej i fascynuj\u0105cej przesz\u0142o\u015bci, kryje w sobie mn&oacute;stwo niewypowiedzianych historii. Jednym z najwa\u017cniejszych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 rejestruj\u0105cych te dzieje jest Archiwum Historii M&oacute;wionej Ziemi Wa\u0142brzyskiej. To wyj\u0105tkowa inicjatywa, kt&oacute;ra zbiera historie uczestnik&oacute;w historii &ndash; mieszka\u0144c&oacute;w regionu, kt&oacute;rzy prze\u017cyli zar&oacute;wno [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":38,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4578],"tags":[],"class_list":["post-348423","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-posts"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gpro210.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/348423","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gpro210.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gpro210.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gpro210.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/38"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gpro210.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=348423"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gpro210.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/348423\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":348424,"href":"https:\/\/gpro210.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/348423\/revisions\/348424"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gpro210.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=348423"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gpro210.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=348423"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gpro210.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=348423"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}